Haber 2023

  1. Anasayfa
  2. »
  3. Sağlık
  4. »
  5. 2023 yılı Alzheimer Hastaları için Bir Dönüm Noktası

2023 yılı Alzheimer Hastaları için Bir Dönüm Noktası

admin admin -
54 0

Tüm dünyada 57 milyon, Türkiye’de ise 700 bin kişiyi tesiri altına alan Alzheimer hastalığı, günlük hayatı etkileyen ve zihinsel yeteneklerde bozulmalara neden olan nörodejeneratif bir hastalık olarak tanımlanıyor. 2023 yılının, hastalıkla çaba için değerli bir yıl olduğunun altını çizen Türkiye Alzheimer Derneği uzmanları, 21 Eylül Dünya Alzheimer Günü’ne özel açıklamalarda bulundu. Husus ile ilgili bilgiler veren dernek lideri Prof. Dr. Başar Bilgiç, “Amerika Birleşik Devletleri’nde Amerikan Sıhhat ve İlaç Dairesi (FDA), bir Alzheimer ilacının tam kullanım onayını verdi” biçiminde konuştu.

Tüm dünyada yaşlı nüfusun artması nedeniyle, Alzheimer hastalığının görülme oranında ilerleyen yıllarda önemli bir artış yaşanması bekleniyor. Günümüzde yaklaşık 57 milyon kişi Alzheimer hastalığı ile uğraş ederken, 2050 yılında 140 milyon bireye Alzheimer teşhisi konulacağı varsayım ediliyor. Hastalıkla ilgili farkındalık yaratmak gayesiyle belirlenen 21 Eylül Dünya Alzheimer Günü’nün bu yılki teması ise, hastalıkla ilgili erken teşhise ve risk faktörlerine dikkat çekmek gayesiyle ‘Çok erken değil, çok geç değil’ (Never too early, never too late) olarak belirlendi.

Türkiye Alzheimer Derneği’nin 21 Eylül Dünya Alzheimer Günü sebebiyle düzenlediği basın toplantısında, teşhis ve tedavi ile ilgili yeni gelişmeler paylaşıldı ve demans riskini azaltmanın yolları konuşuldu. Ayrıyeten hasta yakınlarına yönelik olarak geliştirilen fiyatsız uzaktan eğitim platformu tanıtıldı. 

“Yeni ilaçlar Alzheimer’ın ilerlemesini yavaşlatıyor”

“2023 yılı, Alzheimer hastalığı tedavisinde kıymetli gelişmelere sahne oldu. Amerika Birleşik Devletleri’nde Amerikan Sıhhat ve İlaç Dairesi (FDA), bir Alzheimer ilacının tam kullanım onayını verdi. Bu ilaç, Lecanemab ismi verilen bir molekül ve beyinde hastalıkta biriken amiloid isimli proteinleri temizliyor” bilgisini veren Türkiye Alzheimer Derneği Başkanı Prof. Dr. Başar Bilgiç, yeni ilaç hakkındaki bilgileri şöyle aktardı:

“Lecanemab, bilhassa hastalığın erken devrindeki hastalarda yaklaşık %30 ile 35’lik bir hastalık yavaşlaması sağlıyor. Bu, Alzheimer hastalığının tedavisinde şimdiye kadar elde edilen en kıymetli muvaffakiyet. Lakin ilacın az de olsa hayli önemli yan tesirleri de mevcut. Yaklaşık olarak iki yüz hastanın birinde beyinde kanamaya, 33 hastanın birinde ise yarattığı beyin ödemi ile önemli problemlere yol açabiliyor. Bu nedenle ilacın dikkatli bir formda kullanılması gerekiyor. Bu yıl birebir sistem ile tesir eden Donenemab isimli ilacın da çalışması yayınlandı. Bu ilaç da Lecanemab üzere hastalarda hastalığı yavaşlatıyor. Yan tesir profilleri de her iki ilacın hayli benzeri. Genetik olarak ApoE geninde E4 varyantı taşıyan şahıslarda yan tesirler daha sık izleniyor. Bu nedenle tedavi öncesi bir genetik inceleme yapılması da önerilenler ortasında. Bu ilaçlar ile ilgili öbür bir kıymetli nokta da yapılan çalışmaların 1.5 yıllık bir süreyi kapsamasından ötürü, ilaçların tesirlerinin 1.5 yıl sonrasında sürüp sürmeyeceğinin bilinmemesi. Fakat bu bahiste çalışmaya giren hastaların takibi sürüyor ve bu sorunun da yanıtı yakın periyotta çıkacak.

İlginizi Çekebilir;  Rosacea, Kişiye Özel Uygulanacak Doğru Tedavilerle Kontrol Altına Alınabiliyor

Her iki ilaç da şimdi ülkemizde mevcut değil. Maalesef ki yeni ilaçlar epeyce maliyetli bir biçimde karşımıza çıkıyor bu durum da hastaların ilaca erişiminde bir bariyer olabiliyor.

Bu gelişmeler Alzheimer hastalığı tedavisinde büyük bir adım olarak kabul edilmekte olup, kesin sonuçların ve uzun vadeli tesirlerin daha fazla araştırma ile ortaya çıkması beklenmektedir. Bu nedenle, Alzheimer hastalığı ile gayrette umut ışığının parladığı bir periyotta olduğumuzu unutmamamız değerlidir.”

ALZHEIMER TANISI KOYMADA ‘KAN BİYOBELİRTEÇLERİ’ DEVRİ BAŞLADI

Bu yıl düzenlenen Memleketler arası Alzheimer Derneği Kongresi’nde, Alzheimer hastalığı tanısı için kan biyobelirteçleri üzerinde durulduğunu belirten Türkiye Alzheimer Derneği İdare Şurası Üyesi Doç. Dr. Bedia Samancı, yeni gelişme ile ilgili şunları aktardı:

“Günümüzde teşhis koyarken en muteber prosedür “belden su alma” diye bilinen süreçle beyin omurilik sıvısındaki hastalık ile bağlantılı kimi proteinlerin seviyesine bakmaktır. Fakat son devirde süratle artan çalışmalarla birlikte artık belden su alma sürecinin yerine kandan da teşhis koyulabilmektedir. Kongrede sunulan pek çok çalışmada, beyin omurilik sıvısında bakılabilen protein seviyelerinin kanda da bakılması ile yüksek doğruluk oranlarına ulaşıldığı bildirilmiştir. Günümüzde birtakım kan biyobelirteçleri gelişim kademesini geçip ticarileşmiş ve günlük kullanıma girmiştir. Bu durum çok yakında artık ülkemizde de kan alma yoluyla teşhis koymanın mümkün olabileceğini göstermektedir.

PARMAKTAN ŞEKER BAKAR ÜZERE ALZHEIMER TANISI KOYMAK MÜMKÜN 

Kongrede dikkat çeken bir öteki çalışma ise, diyabet hastalarının yıllardır kullandıkları parmaktan kan şekeri ölçümüne benzeri bir biçimde kolay bir parmaktan kan testi ile Alzheimer hastalığını tespit edebilen araştırma oldu. İsveç’ten bildirilen bu çalışmada araştırmacılar, hastalardan hem toplar damar hem parmaktan kan aldılar ve bu örneklerdeki protein seviyelerini karşılaştırdılar. Toplar damardan alınan örnekler ile parmak kanı örneklerinin yüksek derecede ahenk gösterdiği bildirildi. Bu pilot çalışma, Alzheimer hastalığı biyobelirteçlerinin uzaktan toplanması, daha kolay saklanması, hazırlık yahut sürece gerektirmeden ölçülme potansiyelini göstermesi istikametiyle dikkat çekmektedir. Rutin kullanıma girdiği takdirde kişinin kendisi yahut bakım verenleri tarafından meskende basitçe örnek toplanarak gerçekleştirilebilecek kadar kolay olan bu usul, bu testlerin erişilebilirliğini artıracak, böylece erken teşhis ve kolay tedavi izlemine imkan sağlayacak olması istikametiyle kıymetlidir.”

İlginizi Çekebilir;  Baba ile yakın ilişki, zihinsel gelişim ve akademik başarı için önemli

‘ALZHEIMER KAMPÜS’ BİRİNCİ MEZUNLARINI VERDİ 

Türkiye Alzheimer Derneği, “Alzheimer Kampüs” isimli proje ile hasta yakınlarına fiyatsız ve çevrimiçi eğitim imkanı sunuyor. Alzheimer Yerleşke, yaşlılık süreçleri, saldırgan hasta ile başa çıkma, konutta birinci yardım ve bakımverenin kendi öz bakımı üzere hususlarda kapsamlı bilgi sağlıyor. Yurt içinden ya da yurt dışından isteyen herkes platforma fiyatsız olarak kaydolup, her birini konusunda uzman şahısların anlattığı 49 başlık altındaki eğitim gerecine erişebiliyor. Bu eğitimde, bilhassa hastalarına baktıkları için dışarı çıkmakta kısıtlılık yaşayan, yanlışsız bilgiye ulaşmakta zorluk yaşayan ve coğrafik zorluklar nedeni bilgiye erişimde zorluk yaşayan hasta yakınlarının hedeflendiğini belirten Türkiye Alzheimer Derneği Genel Sekreteri Füsun Kocaman, proje ile ilgili şunları aktardı:

“Alzheimer Yerleşke, 19 Ocak 2023’te birinci iştirakçilerini kabul etti. Geçtiğimiz 6 aylık periyotta iştirakçiler eğitimleri bitirip canlı yayın sohbet odası ve olay tahlillerine katıldı. Ayrıyeten iştirakçiler isterlerse ilgili imtihanlara girerek bu mevzuda sertifika da alabiliyor. Sertifika talebi olmayan hasta yakınları ise platformu bir referans kaynağı olarak gerçek bilgiye ulaşmak için kullanabiliyor. Derneğin Dijital Dönüşüm Projesi kapsamında Alzheimer Yerleşke, daha nitelikli bir platforma kavuşacak. Bu sayede eğitim alanların eğitim süreçleri içindeki “davranışları” takip edilecek ve geri bildirimler ile eğitim paketi geliştirilecek. Yerleşke, “Sağlıklı Yaşama ve Yaşlanma” platformu haline getirilecek. Platform, “Oyunlaştırma”, “Artırılmış Gerçeklik” ve “Sanal Gerçeklik” üzere teknolojik araçlarla ve irtibat maharetleri, sorun çözebilme, vakit idaresi üzere toplumsal maharetler konusunda eğitici malzemelerle daha cazip ve eğlenceli hale getirilecek.”

“EĞİTİM DÜZEYİ YÜKSEK BİREYLERDE DEMANS RİSKİ AZALIYOR”

Yapılan büyük ölçekli prevalans ve insidans çalışmalarına nazaran, eğitim düzeyi demans riskini etkiliyor. “Bu çalışmalar, eğitim mühleti arttıkça demans riskinin azaldığını ve her eklenen eğitim yılı için demans gelişme riskinin düştüğünü göstermektedir. Örneğin, lise ve üniversite mezunlarının demans riski, ortaokul ve altı düzeyinde eğitim almış şahıslara nazaran manalı bir biçimde daha düşüktür. Daha yüksek eğitim düzeyine sahip bireyler, beyinlerinde Alzheimer hastalığı ile ilgili birikimler olsa bile buna karşı tesirli bir formda direnirler ve zihinsel fonksiyonlarını koruyabilirler” bilgisini veren Prof. Dr. Aslı Demirtaş Tatlıdede, sözlerine şöyle devam etti:

“Eğitimin demans riski üzerindeki tesirini ömür uzunluğu devam eden bilişsel, eğitsel ve mesleksel aktiviteleri de içeren bir bağlamda kıymetlendirmek son derece kıymetlidir. Örneğin, yüksek eğitim seviyesi ile birlikte karmaşık bir mesleğe sahip olmanın demans riskini daha da azalttığı görülmektedir. Ayrıyeten her yaştaki eğitim Alzheimer’e karşı savunmada tesirlidir. Yapılan yeni tahliller, yetişkin eğitim sınıflarına katılan bireylerde 5 yıl sonra demans riskinin manalı bir formda azaldığını ortaya koymaktadır. Bu nedenle, yetişkinlik devrinde alınan eğitim, beyin işlevlerini muhafazada kritik bir rol oynamaktadır. Hayat uzunluğu sürdürülen eğitsel ve mesleksel aktiviteler, bilişsel, toplumsal ve fizikî uyarıcı faaliyetlerin beyin ağlarını nasıl etkilediğini göstermektedir. Bu aktiviteler, beyin hastalıkları yahut yaşlanma süreçleri ile daha yeterli başa çıkma kapasitesini artırır ve zihinsel fonksiyonları korur. Bu direnç kapasitesi, Alzheimer’ın öncüsü olan hafif kognitif bozukluğun ortaya çıkışını geciktirir ve hastalığın gelişme riskini neredeyse yarı yarıya (% 47 oranında) azaltır.” 

İlginizi Çekebilir;  Eşrefpaşa Hastanesi akupunktur ve hipnoz tedavisine başladı

AKDENİZLİLER ÜZERE AKDENİZ TİPİ BESLENMEK GEREKİYOR

Beslenmenin, demansın başlangıcını hem tedbire hem de geciktirmede rol oynayan çok değerli ve değiştirilebilir bir risk faktörü olduğunu belirten Türkiye Alzheimer Derneği İdare Şurası Üyesi Doç. Dr. Nil Tekin, Akdeniz tipi beslenmenin Alzheimer’a karşı tesirli bir beslenme biçimi olarak kanıtlandığının altını çizdi. Ayrıyeten, Alzheimer riski taşıyan bireylerde dahi, Akdeniz tipi diyetin uygulanmasıyla bu riskin azaltılabildiğine dair değerli bulgulara rastlandığını da belirten Doç. Dr. Tekin, şu bilgileri verdi:

“Geleneksel Akdeniz tipi diyeti, yüksek ölçüde zeytinyağı, meyve, kuruyemiş, zerzevat, tam tahıl, balık ve kümes hayvanı tüketimi ile karakterizedir. Bu beslenme halinde süt eserleri, kırmızı et, işlenmiş et, işlenmiş besinler ve tatlı düşük ölçüde tüketilir. Lakin dikkate paha bir nokta da Akdeniz tipi diyetin yalnızca besin seçimleriyle değil, birebir vakitte Akdeniz’de yaşayanların yaptığı üzere keyifli ve uzun sofralarda, toplumsal etkileşim içinde tüketilmesinin de gözetici tesirini artırabileceğidir. Örneğin, Akdeniz tipi diyeti Baltık ülkelerinde benimseyenlerde Alzheimer riski daha az düşmektedir. Bu da toplumsal etkileşimin ve toplumsal bağların, besinler kadar korunmada değerli bir faktör olabileceğini göstermektedir.

Akdeniz tipi diyet dışında ona benzeyen MIND isimli diyetin de korunmada tesirli olduğuna dair bulgular vardır. Buna rağmen öbür diyet tiplerinin korunmadaki tesiri bilinmemekte, hatta kimilerinin ziyanlı olabileceğine ilişkin küçük çalışmalar da bulunmaktadır. Bilimsel bulgular çok besinli, toplumsal enteraksiyonlu Akdeniz tipi beslenmenin Alzheimer’a karşı gözetici tesirini kanıtlamıştır.”

 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

İlgili Yazılar